ظاهر كردى « 1 » . دليل جهارم - قوله تعالى : حكاية عن سليمان : يا [ « أ » ] يّها النَّاسُ عُلِّمْنا مَنْطِقَ الطَّيْرِ « 2 » . سليمان عليه السلم با آنك بر جنّ - و انس ، و وحش - و طير ، بادشاه بوذ - بهيج جيز از آنها مفاخرت نكرد ، بل كى مفاخرت بعلم منطق الطّير كرد - [ « با » ] آنك علم منطق الطّير جز آن نيست - كى جون مرغى آوازى كند معلوم شوذ - كى مراد آن مرغ از آن آواز جيست ، و جون اين قدر علم بهتر از آن جندان مملكت دانست ، - و الّا به آنها « 3 » مفاخرت كردى - نه به اين . بس علم بذات واجب الوجود ، و صفات او : ار علم ، و قدرت ، « [ و ارادت ] » - الى غير ذلك : من صفات الجلال ، و الإكرام . - و علم بكيفيّت استدلال - از آفاق ، و انفس ، بر وجود واجب الوجود ، و كمال علم ، و حكمت او ، جگونه باشذ ، قدر آن جز حقّ تعالى نداند . دليل بنجم - قوله تعالى : وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً « 4 » .

--> ( 1 ) - حق تعالى كمال حكمت خود را در آفرينش آدم نشان نداد مگر بدانش خويش ، - پس اگر در امكان چيزى شريفتر از دانش مىبود هر آينه واجب مىشد - كه خود را بدان فضيلت بنمايد ، نه بعلم . - تفسير كبير ( مفاتيح الغيب چاپ اسطنبول ج 1 ص 390 - 394 ) و نيز براى اطّلاع بيشتر ، و بيان مفصّل‌ترى ( در استدلال بر فضيلت علم از آيهء ما نحن فيه ) رجوع كنيد بشرح صدر الدين شيرازى بر اصول كافى چاپ تهران ص 47 ، ( كتاب العقل - باب ثواب العلم و التّعلم شرح حديث 5 . ) - و تفسير همو چاپ تهران 1322 ص 186 - 187 . ( 2 ) - اين دليل نيز از فخر الدّين رازى در تفسير كبير ( ج 1 ص 403 ) گرفته شده است . ( 3 ) - به آن - ط . ( 4 ) - اين دليل نيز الى آخره از فخر الدّين رازيّ در تفسير مفاتيح الغيب ( تفسير كبير ) گرفته شده است . - و چهار معنى حكمت در متن بنا بر روايت مقاتل است ( نگاه كنيد بتفسير كبير - ج : 1 ص 394 . - ج : 2 ص 514 - 515 ) . ابو بكر محمد بن عزيز السجستانىّ در كتاب نزهة القلوب ( چاپ بولاق مصر 1295 ص 238 ) حكمت را در قران فقطّ : نام خرد دانسته است . طبرىّ در تفسير « جامع البيان » چاپ مصر 1321 براى اين كلمه در ( ج : 1 ص 415 ) پنج معنى ، و در ( ج : 3 ص 55 - 56 ) قريب هشت معنى از مفسّرين روايت كرده است ، - كه اغلب اين معانى را ابو الفتوح نيز در تفسير خود ( چاپ تهران ج 1 ص 473 ) ايراد نموده است . - مع ذلك رجوع كنيد بمفردات الفاظ القرآن تصنيف راعب اصفهانىّ ، كه مكرّر در مصر چاپ شده ، و بتفسير تبيان شيخ طوسيّ قدّس سره كه هنوز نسخهء خطّى آن كما بيش يافته مىشود . - و غيرها .